Eenzaamheid als ‘ziekte’ van de seculiere mens

12 februari 2019 in Spiritualiteit

Velen weten dat de moderne seculiere mens naast successen in zijn leven worstelt met het savoir vivre en dat dus eenzaamheid voor hem of haar geen onbekend fenomeen is.

Maar ik wist niet dat in onze westerse samenleving de laatste tijd eenzaamheid de vorm van een epidemie heeft aangenomen en zelfs wordt gezien als één der belangrijkste doodsoorzaken. Onder meer de bekende Duitse neuroloog, Manfred Spitzer stelt dat, zich daarbij tevens baserend op gegevens van collega’s. Sociaal isolement wordt meestal genoemd als oorzaak. Geen contact met anderen kan zeker een rol spelen.  Aandacht is immers waar de mens reeds als baby om vraagt en als niemand zich in jou interesseert voelt dat niet goed.  Dit zeker als je zelf te weinig warmte of liefde uitstraalt of zelfs geen belangstelling in anderen toont. Mensen kunnen trouwens ook eenzaam zijn zonder dat ze zich daar bewust van zijn. In een goed ogend huwelijk kan er ook sprake zijn van eenzaamheid.  Niet iedereen blijkt in staat tot geestelijke intimiteit, een wezenlijk element in een relatie, zelfs belangrijker nog dan lichamelijke intimiteit.

Innerlijke zelf

Het lijkt daarom van belang het sociale element in eenzaamheid uit te breiden met het hebben van contact met zichzelf.  Wat bedoel ik daarmee? Eens had ik gasten in m’n huis die vertelden over hun voettocht naar Compostella. Onderweg hadden ze, zo zeiden ze, al wandelend naast ontmoeting vooral contact gekregen met zichzelf. Met het ‘innerlijke zelf’  of zoals C.J. Jung het noemt: het ‘hogere of goddelijke Zelf’ in ons, komen we op spiritueel of religieus terrein. De mens heeft niet alleen een ego maar ook een ziel en een goddelijke vonk, zoals we de laatste tijd meer en meer gaan inzien.

Daarom past hier ook het woord zelfvervreemding bij de moderne mens als het gaat om zijn eenzaamheid. Het niet weten wie we zijn, laat staan waarvóór we hier zijn. Zingeving of het ontbreken daarvan is, volgens onderzoekers, met andere woorden dan ook een belangrijk aspect van de vandaag nogal om zich heen grijpende eenzaamheid. Ik ben geen medicus of neuroloog en geef slechts hun bevindingen weer. En dat is dat eenzaamheid lichamelijke gevolgen heeft, dat de eenzame mens vaker ziek is en sneller dementie, hart- en vaatziekte of kanker krijgt. Meer en meer medici zien eenzaamheid als een ziekte op zich. Kortom alle reden om iets te gaan doen aan dit probleem. 

Communiceren

Naar binnen gaan, jezelf leren kennen lijkt van betekenis naast het aangaan van contacten. Er verschijnen de laatste tijd veel boeken over eenzaamheid. Die te lezen lijkt functioneel, omdat het inzicht geeft in jezelf. Dit geldt ook voor het volgen van cursussen op dit terrein. Inzicht en contact krijgen met zichzelf lijkt belangrijk, misschien nog meer dan wanneer buurtcomités initiatieven nemen om het onderling contact in de wijk te bevorderen.  Ook al lijkt het laatste  prima in wijken met een diverse bevolkingssamenstelling. Leren te communiceren, dus niet alleen zelf praten, maar ook belangstelling tonen voor de ander, lijkt logisch. In Leiden zijn er publieke taalcafés waar vluchtelingen van elders samen komen met Nederlandse vrijwilligers. Elkaar wat helpen met de taal en elkaar al of niet via een aparte spreker wat vertellen over cultuur en gewoonten staan daarin centraal. Dit alles is niet het enige antwoord op eenzaamheid, maar kan wel behulpzaam zijn.

Bron afbeelding: Sasha Freemind via Unsplash

Dr. Hans Feddema is antropoloog, voorheen universitair docent aan de VU, historicus, oud statenlid van Zuid-Holland en publicist. Klik hier voor zijn weblog.

Bron afbeelding: Sasha Freemind via Unsplash

Zelfbewust samenleven

20:00 - 22:00 8 May 2019 Apostolisch Genootschap Utrecht

Samenleven met anderen zonder jezelf te verliezen, hoe doe je...

Lees verder

Happinez festival 2019

10 May 2019 - 12 May 2019 Taets - Zaandam

Are you ready for The Now Age? Het Happinez Festival...

Lees verder

Dr. Digital. In therapie met technologie

20:00 - 22:00 20 May 2019 De Nieuwe Liefde Amsterdam

Op welke manier kun je technologie gebruiken voor je eigen...

Lees verder

Zelfbewust samenleven

20:00 - 22:00 22 May 2019 Apostolisch Genootschap Amsterdam

Samenleven met anderen zonder jezelf te verliezen, hoe doe je...

Lees verder