Duurzame eter en slowfoodie Jan: “Als ik in de keuken sta, kan de wereld even helemaal vergaan”

20 augustus 2019 in Maatschappij

Slowfood staat voor het eten van pure en lokale producten, geproduceerd door boeren die aandacht hebben voor mens, dier en milieu. Voor wie denkt dat slowfood ‘slowcooking’ inhoudt, heeft het mis. Alhoewel het favoriete recept van slowfoodie Jan van der Laan toevallig wel een langzaam gegaarde karbonade van het Livar-varken is. “Ik eet eigenlijk best simpel, maar wel altijd lekker.”

De vrijdag is zijn favoriete dag van de week. Dan gaat hij ‘de boer op’ en bezoekt hij meerdere slowfoodadressen voor zijn wekelijkse boodschappen. Bij de supermarkt komt hij alleen nog voor de niet-eetbare producten zoals zeep en keukenpapier. “Het is leuk om de mensen achter slowfoodproducten te leren kennen, een praatje met ze te maken en om te weten waar mijn eten vandaan komt. Voor mij een extra motivatie om dit soort adressen te bezoeken.” Andere redenen zijn onder meer dierenwelzijn en het feit dat hij geen voedingsmiddelen wil eten waar bestrijdingsmiddelen voor zijn gebruikt. “Of slowfoodproducten nu wel of niet meer smaak hebben, het allerbelangrijkste vind ik dat er niet mee gerommeld is. Want goed eten is niet alleen essentieel voor je eigen leven en gezondheid, maar ook voor je omgeving.”

slowfood biologische markt Utrecht
slowfood biologische markt Utrecht

Slowfood

Van der Laan was altijd al met voeding bezig en sloot zich begin jaren negentig aan bij de lokale wijnclub in zijn woonplaats om ook meer over wijn te leren. Voordat hij met pensioen ging, draaide hij onregelmatige diensten en ondanks zijn interesse in lekker eten zorgde dit er soms voor dat hij ’s avonds een magnetronmaaltijd at. “Het is snel klaar, maar blij werd ik er als culinair liefhebber niet van.” Omdat het hem niet lekker zat, startte hij met Googlen naar een levensstijl waarin pure producten centraal staan. “Ik ontdekte de slowfoodbeweging en het sprak me meteen enorm aan. Ik sloot me aan bij de vereniging en volgde verschillende excursies om meer te leren over producten en hun herkomst. Zo ben ik naar een tuin met vergeten groenten geweest, een ambachtelijke palingrokerij en aspergekwekerij. Erg leerzaam en enorm leuk om eens te doen.”

Iedere vrijdag kiest hij drie slowfoodadressen uit en rijdt er met de auto naar toe. Door het te combineren blijft het behapbaar, alhoewel hij toegeeft dat het meer tijd kost dan alleen even naar de supermarkt gaan. “Ik snap heel goed wanneer je een druk bestaan hebt met een baan en gezin het lastiger is. Toen ik nog werkte ging ik ook minder vaak ‘de boer op’, maar ik ging wél. Vaak zijn boeren of producenten ook juist alleen op de vrijdag en zaterdag open voor consumenten, dus dan ging ik gewoon op zaterdag.” Prijsbewust is hij overigens niet. “Ik koop wat ik lekker vind, ik heb die mogelijkheid gelukkig ook. Daar staat wel tegenover dat ik weinig kleding en andere spullen koop. Het horloge dat ik draag heb ik bijvoorbeeld gekocht toen ik veertien was en net begon met werken. Ik heb een paar keer het polsbandje en het glas vervangen, maar het uurwerk doet het nog steeds. Wat moet je met zes horloges als je oude het nog perfect doet?”

jan2
slowfood biologische markt Utrecht

Vergeten producten

Aardbeien in december en boontjes uit Egypte. Van der Laan vindt het onbegrijpelijk. Een reden dat hij de slowfoodbeweging, die het produceren van lokale producten stimuleert, een warm hart toedraagt. “We hebben in Nederland prachtige producten. Waarom zou je boontjes uit Egypte laten overkomen terwijl in Nederland ook bonen groeien? Misschien niet in de winter, maar dan kies je dus voor een wintergroente of ga je voor gedroogde bonen.” Volgens hem zitten er rare kronkels in het voedselsysteem. Zo wordt er vis in IJmuiden gevangen, die vervolgens naar een markt in Parijs gaat waar Nederlandse koks het dan daar inkopen. “Dat is toch onlogisch? Ook hebben we in Nederland geen garnalenpellers meer, omdat dit in Marokko goedkoper kan. Er wordt op deze manier voedsel onnodig heen en weer getransporteerd en er gaan ambachten verloren. Zonde.” Hij prijst het dan ook dat de slowfoodbeweging aandacht geeft aan lokale en vergeten producten. “Er is steeds meer smaakvervlakking ontstaan door kant-en-klaar maaltijden, het gebruik van veel zout en suiker en altijd maar dezelfde soort groenten in supermarkten. Door bijzondere producten aandacht te geven wordt het aanbod groter, meer divers en dit komt de smaakverarming op den duur ten goede.”

jan5
jan4
slowfood biologische markt Utrecht

Kwaliteit kost geld, maar door andere keuzes te maken zoals minder vlees eten en te kiezen voor seizoensgroente kun je besparen. Ook hoeft een slowfoodmaaltijd niet altijd veel extra bereidingstijd te kosten. “Een groente zoals broccoli is bijvoorbeeld snel gaar. Dat met een lekker stukje puur vlees, aangemaakt met een beetje knoflook, goede olijfolie en verse kruiden is toch een heerlijke en voedzame maaltijd? Kwalitatief vlees of groente met veel smaak heeft wat mij betreft weinig extra’s nodig.” Volgens Van der Laan kost koken natuurlijk uiteindelijk altijd meer tijd dan een magnetronmaaltijd opwarmen, maar het geeft wel veel voldoening. “Als ik in de keuken sta, dan gaat alles even helemaal langs me heen en kan de wereld volledig vergaan zonder dat ik het door heb. Heerlijk vind ik dat. Het klinkt misschien raar, maar ik leef om te eten. Het is wat dat betreft mijn lust en mijn leven.”

Jan’s vijf favoriete slowfoodadressen

Geitenboerderij Mooi Mekkerland
Koolwijkseweg 6
Stolwijk

Landwinkel Doruvael
Blokland 95
Montfoort

Marche Lindenhoff
Rijksstraatweg 21
Baambrugge

De Moestuin
Laan van Maarschalkerweerd 2
Utrecht

Slagerij Post
Dorpsstraat 27
Nieuwegein

De slowfoodbeweging werd eind jaren tachtig in Italië opgericht als tegenreactie op fastfoodketens die destijds in opkomst kwamen. De beweging wil traditionele en lokale producten behouden en stimuleert het duurzaam verbouwen van planten, zaden en veerassen en het behoud van een gesloten ecosysteem. Slowfood is in 150 landen actief en heeft wereldwijd meer dan 100.000 leden. De beweging gaat uit van enkele onderdelen, waaronder de Ark van Smaak die traditionele en ambachtelijke streekproducten voor de vergetelheid wil behouden. In Nederland zijn dit bijvoorbeeld producten zoals Boeren Goudse oplegkaas, Oosterscheldekreeft, Texelse schapenkaas en Limburgse stroop. Volgens critici is slowfood vooral een elitaire club, maar de beweging is van mening dat lokale producten juist goedkoper zijn omdat er geen verborgen transportkosten gelden.

Bovenstaande foto’s zijn gemaakt op de biologische boerenmarkt in Utrecht. Meer informatie over deze markt vind je hier.

Dit artikel is herplaatst uit ons archief.