Warmte als liefdevolle energie

6 mei 2020 in Levenskunst

We leven volgens Hans Feddema zowel in een corona als een eenzaamheidscrisis. Warmte en positiviteit zullen belangrijker dan ooit zijn nu bijeenkomsten verboden zijn.

Premier Mark Rutte en koning Willem noemden in hun prima toespraken tot ons als volk van Nederland beide crises als de uitdaging van nu. De koning vroeg daarbij ook aandacht voor drie dingen: namelijk alertheid, solidariteit en warmte.  Het is wel een beetje de vraag of de mijns inziens echt noodzakelijke maatregelen om het corona virus in te dammen, het ons wel gemakkelijk maken het eenzaamheidsgevaar het hoofd te bieden. Los daarvan geef ik echter graag aandacht aan de warmte die koning in de trits in zijn speech noemde.

Het belang van onze houding

Vaak staan we er niet bij stil, dat voor anderen niet alleen onze daden belangrijk kunnen zijn, maar ook onze houding jegens hen, inclusief onze woorden en energie. Woorden kunnen warm zijn, maar ook koud, ja ze kunnen zelfs diep kwetsen, soms onbedoeld, maar niettemin hard aankomen. Zeker in een tijd waarin het ‘gelijkhebberig redeneren’ en ‘het kritisch jegens elkaar zijn’ hoog scoren, speelt dit. Zelfvertrouwen en niet al te gevoelig zijn lijken daarom in deze moderne tijd geen overbodige luxe volgens psychologen. Helaas hebben we ook zelf niet altijd genoeg zelfvertrouwen. We zien dat soms wel bij onszelf, maar te weinig bij de ander helaas, dus geven er geen blijk van dat ook anderen kwetsbaar (kunnen) zijn. Door het coronagevaar heerst er bovendien extra angst bij ons. Sommige politici spelen er zelfs op in zoals bleek bij het recente kamerdebat. Een kritisch kamerdebat is goed, maar ook daarbij is het immers goed te bedenken dat zoals de Fransen zeggen ‘het de toon is die de muziek maak’. Ministers treden niet voor niets terug, ook al kan oververmoeidheid daarbij mede een rol s hebben gespeeld.  

Elkaar versterken

Wat we in deze tijd en zeker nu met de coronacrisis nodig hebben, is elkaar innerlijk versterken, in plaats van anderen psychologisch verzwakken, ook al is het maar met kritiek in houding en in woorden. Innerlijk versterken? Ja, anderen laten merken of het gevoel geven dat ‘ze er mogen Zijn’. Ieder mens heeft immers waarde. De inspirerende Mandela zei eens: “Als ik iemand iets goeds zie doen, geef ik hem/haar een compliment en als ik hem/haar iets fout zie doen, bied ik mijn hulp aan”. Warmte kun je ook vertalen met ‘liefdevolle vriendelijkheid’, een bekend begrip of waarde van Boeddha. Warmte is in wezen een vorm van liefde. Mensen zijn daar gevoelig voor, al is het maar in de vorm van een een warme  glimlach, een schouderklopje of een hartelijk attent telefoontje.

Het behoeft geen nader betoog dat dit alles ook vandaag geldt, nu sociale bijeenkomsten, zelfs kerkdiensten en ook het marktgebeuren tot het minimum wordt beperkt. Elkaar lichamelijk warmte geven kan vandaag minder goed of moeilijk gezien de voorschriften afstand te bewaren. Laten we daarom ons best doen elkaar in innerlijke of geestelijke zin liefdevolle warmte te geven. Wie weet hoe creatief de coronacrisis ons daarin nu maakt. Misschien is die dan nog ergens goed voor. Mogelijk kan die warmte-uitstraling ons tevens helpen te midden van de uitdagingen van nu positief te blijven en de moed er in te houden.


Dr. Hans Feddema is cult. antropoloog, oud-Universitair Docent a./d.VU, historicus en in de politiek o.m. een der oprichters van GroenLinks en Oud-statenlid van Zuid-Holland.


Bron afbeelding: Jon Tyson via Unsplash