Droomportaal

23 april 2017 in Levenskunst

Met ‘Droomportaal’ beleef je een gelukservaring. Dankzij dit prachtige boek leer je het leven te zien met een blik die Willem Jan Otten kenmerkt. Een recensie door Bianca Hiemcke Schriek

Dit gebeurt niet zomaar en misschien ook niet direct in de eerste hoofdstukken waarin Otten ons lezers aanspreekt. Langzaam en in een vriendelijk tempo begeleidt hij je naar zijn blikveld. Je wordt aan de hand genomen. Je bent aan het begin van een route. En daar krijg je zicht op een doortocht. Eén die je op een zeker moment (bij mij vond dit plaats in het essay ‘Is een blinde altijd binnen’) zelfstandig begint.

Het horen wordt zien

Gaandeweg leer je begrijpen waar je bent. En waar ik vroeger mijn moeder verwenste om het briefje dat zij om mijn jasje had gespeld, ‘wilt u mij geen snoepjes geven alstublieft’, omdat ze wilde voorkomen dat ik in de buurt waar ik woonde snoep kreeg aangeboden, keert die verwensing zich nu om in plezier als ik in Droomportaal lees over meneer Z, een blinde, die om zijn hals een geplastificeerd bordje draagt ‘NIET HELPEN. DAN VERDWAAL IK’.

Ottens bedoeling wordt duidelijk in zinnen waarin hij Vincent Bijlo citeert ‘Het wachten is op een boek van iemand die uitlegt wat zien eigenlijk is’. In Droomportaal krijg je die uitleg en verandert je kijk op ‘zien’. Direct al, in het essay waarin de blindgeboren Jody van den Brink voor het voetlicht wordt gebracht. ‘Zij zingt in een kerk, om de ruimte te horen…’ Nu met een andere blik kijkend naar mijn eigen verleden herinner ik me de witte bessen van de struiken in ons dorp, die je, met een klein kneepje, kon laten openbarsten. Ik herinner mij het genieten van dit geluid, zonder dat ik als klein meisje begreep waaruit dat genieten nu precies werd geboren. Ik hoorde in het openbarsten de nieuwe lente.

Geen woorden, maar een ervaring

En voort gaat het. Je leert over de rites de passage, over de doortocht die je maakt, over de pijn die je voelt wanneer je verandert. Je ziet een Jongensportret van Mankes, het beeld, je kijkt ernaar en begrijpt wat Otten bedoelt als hij zegt dat het portret, hoe beter je kijkt, steeds minder voorstelt. ‘Niet ‘de voorstelling’ bekijk je, het jongetje . . .’

Je ontmoet Tarkovski, filmmaker en vader, die uitlegt dat kunst geen ding is, maar een gebeurtenis. Otten en Tarkovski liggen elkaar, want in het schrijven, schrijft Otten geen woorden maar een ervaring.

In een volgend essay leer je Juffrouw Hennequin kennen, u ziet haar zitten, hoort haar luisteren, terwijl zij heus al is gestorven. In juli 1945.

Troost vond ik in het essay over de film ‘Into the Wild’. Troost van het soort waar ik nog velen troost mee kan schenken. Omdat ik tijdens dit essay het verdwijnen leer aanvaarden, het onmogelijke leer begrijpen. Vanaf hier tonen de bladzijden van mijn exemplaar van Droomportaal dan ook enkel potloodlijnen.

Op het puntje van mijn stoel

‘Op elk moment in een leven kan er een hevig en niet te stuiten verlangen ontbranden om uit het verband te vallen, het einde van de wereld te bereiken en ‘het’ wat je vasthoudt te negeren en achter je te laten’. Hier begint het te dagen dat in iedere fase van het leven een nieuwe rites de passage kan en zal plaatsvinden. Tot en met die laatste, waarvan we niet weten wat daar áchter is.

‘Er is geen leeftijd waarop er geen nieuwe muur verrijst waardoorheen moet worden geleefd’.
Hier ontmoet je Kierkegaard ‘niet sterven is je zwaarste taak, maar het ogenblik te leven waarop het erop aankomt. Ik zit in dit hoofdstuk op het puntje van mijn stoel, leer de onherroepelijke wegloper kennen en dankzij hem het uitvliegen van kinderen begrijpen.

Een wijdere blik

Bij de bladzijde waar je de film Groundhog Day bereikt is je blik al onomkeerbaar gewijzigd. Het kan je niet niét overkomen. De vindingrijkheid waarmee Otten je links- of rechtsom aanzet met een steeds wijdere blik naar je omgeving te kijken is je dan al eigen geworden.

In het essay over Svyato (film uit 2005) duikt een eend in zijn eigen spiegelbeeld en begrijp je dat jij als mens jezelf nooit helemaal gewaar zult worden. Svyato is een van de meest mirakelse gebeurtenissen in de filmgeschiedenis, schrijft Otten.

‘Droomportaal’ reikt minstens naar eenzelfde nominatie in de wereld van de literatuur. De eerste bladzijde kreeg als titel ‘Ween, lezer, ween’ mee. Van mijn hand een advies ‘Lees, lezer, lees’.

Droomportaal-staandDroomportaal
Uitgeverij: Oorschot, 2014
Nederlandse literatuur
228 pagina’s
ISBN 9789028260382
Prijs € 17,50

 

*Deze recensie bevat (een) gesponsorde link(s). Lees meer hierover in onze disclaimer.