Recensie: Professor, bestaat God? Peter Barthel

25 maart 2017 in Geloof

In 2014 ontving de Rijksuniversiteit Groningen een brief van de 7-jarige Anco, met de vraag: ‘Bestaat God — kan de universiteit dat uitzoeken?’ Peter Barthel, sterrenkundige aan dezelfde universiteit gaf antwoord. Recensie door Jos van Oord

Het antwoord

Ik kan mij nog goed herinneren dat de reactie van Peter Barthel op de brief van Anco in Trouw werd gepubliceerd. De tekst raakte mij. Kort samengevat was het antwoord op de vraag of God bestaat deze: ‘Nee, God bestaat niet als een persoon die in de hemel woont, de wereld bestuurt en voor jou zorgt. Het goede en het mooie in de wereld – dat is wat ik God zou willen noemen. God bestaat in hoe jij en ik leven. Als mensen voor elkaar willen zorgen, dan zie je dáár iets van God’.

In een mooi uitgeven boekje legt Barthel zijn antwoord nader uit voor ‘grote mensen’. Het is goed om te weten dat de schrijver niet alleen sterrenkundige is, maar ook kritisch lid van de Protestantse Kerk en geïnteresseerd is in religie en spiritualiteit. Dat zie je ook terug in wat hij schrijft. Rustig, zoekend, vragend. En ook helder. God is voor hem niet meer de Almachtige eindverantwoordelijke die de touwtjes in handen houdt.

Een nieuw Godsbeeld

Barthel ontdekt dat men ook in de kerken op zoek is naar nieuwe godsbeelden, beelden die je geloof niet verarmen, maar verrijken. En wat zo sympathiek is, hij leeft zich in lezers in die wellicht vasthouden aan andere, oudere Godsbeelden. Hij schrijft: ‘we kunnen God als gepensioneerd ingenieur niet uitsluiten, maar ondertussen lijkt weinig of niets daarop te wijzen’. Maar als men graag wil vasthouden aan een God die bestuurt en waakt, even goede vrienden.

Barthel weet ook dat mensen in en buiten de kerk steun ervaren aan zo’ n helpende, persoonlijke God. Maar zelf, ingaand op de vraag van Anco, zoekt hij graag naar een andere taal, want de oude taal over God slaat niet op onze ervaringen. En er zijn geen bewijzen voor. Barthel komt uit bij een God als bezielende Geest, actief in de wereld, werkzaam in mensen.

Wetenschap en religie

In een paar aparte (kleine) hoofdstukken wijdt Barthel uit over de verhouding religie- wetenschap. ‘Wetenschap gaat over feiten, religie wil daar betekenis aan geven, de ‘Geest’ aan wetenschap leert bijvoorbeeld hoe het heelal werkt, religie zoekt naar de betekenis ervan en leert hoe de mens er mee om kan gaan. Daar klinkt het woord zingeving. Daar gaat het over in geloven. Zin geven aan feiten.

In het boek staan mooie foto’s uit het heelal. Met verwondering kijk je daar naar. Daar gaat het Barthel ook om. En die verwondering leidt tot een verantwoord handelen.

Geloof: daden

Dus die verwondering is niet genoeg. Barthel noemt in het tweede deel van zijn boek allerlei teksten uit de Bijbel die erop wijzen dat het in het geloof gaat om je gedrag, je levenshouding. Profeet Micha citeert hij over recht en eerlijkheid, Paulus met zijn mooie loflied op de liefde en ook Jezus met zijn treffende uitspraak ‘behandel de ander zoals jijzelf behandeld wil worden’. God is de Jij die mij ik maakt. God als werkhypothese voor humaniteit en menselijkheid.

Dus je mag nog zoveel filosoferen over God, uiteindelijk leidt de vraag naar God naar de vraag voor de mens: wat doe jij? Ben jij verantwoordelijk mens? Die bezielende Geest doet dus een dringend appel op ons het goede te doen, liefde uit te stralen. Geloven als werkwoord.

Boek-staand professor bestaat GodProfessor bestaat God?
Auteur: Peter Barthel
Uitgever: Amsterdam University Press BV
Nederlandstalig
104 pagina’s
ISBN: 9789462984639
Prijs: € 12,94

Meer lezen over God?

*Deze recensie bevat (een) gesponsorde link(s). Lees meer hierover in onze disclaimer.