Waar hangen we Christus? Over de diversiteit van christusbeelden door Ellen Verheul.

7 april 2018 in Geloof

We hebben allemaal beelden van Christus. Waar krijgen die een plaats? Voorganger Ellen Verheul schreef een column over de diversiteit van christusbeelden in de wereld.

Als we over Christus spreken op de academie of onder gelovigen in de kerk vinden we op allerlei plaatsen diverse beelden. Het lijkt met onze context te maken te hebben hoe wij Christus zien. Christus bevindt zich op een soort grensland, een grensland tussen de menselijke persoon Jezus en de goddelijke Christus, de historische Jezus en de verheven Christus, de joodse en hellenistische betekenisgeving, de held die wonderen deed en degene die naar zieken omkeek en bij allerlei mensen aan tafel schoof.

Er ontstond een toename van allerlei beelden, een zwarte Christus, vrouwelijke Shakti, travestiet, biseksuele Christus en vrouwelijke Christus.

De postkoloniale theologe Kwok Pui-lan ziet in de globale context dat christologische tradities worden bevraagd door nieuwe christologieën uit Latijns Amerika, Afrika en Azië en de zwarte gemeenschap uit Amerika. Kwok wil als postkoloniale theologe rammelen aan orthodoxe noties van dogma’s en zij wil de androcentrische vooroordelen in de theologie onttoveren.

Malestream

De genderidentiteit van Jezus Christus is met name op het Afrikaanse en Aziatische continent diffuser dan in Europa en Amerika. Doordat de voormalige koloniën streden voor politieke onafhankelijkheid en culturele identiteit ontstond er een grote toename van allerlei beelden van Christus: een zwarte Christus, een vrouwelijke Shakti, een travestiet, een biseksuele Christus en de vrouwelijke Christus.

Deze beelden bekritiseerden de mainstream/malestream opvattingen en gaven ruimte aan mensen in de marge om zich over Christus uit te spreken. De vervaardigers ontleenden beelden uit bijbelse en theologische tradities om op nieuwe manieren naar Jezus Christus te kijken en erover te spreken. Dit had tot gevolg dat groepen als vrouwen, zwarten en onderdrukten een beeld kregen van Christus die nabij was en waar zij zich bovendien mee konden identificeren. Deze identificatie kwam vooral doordat Jezus Christus culturele gelijkenissen vertoonde en in eenzelfde socio-economische situatie verkeerde. Dit versterkte de nabijheid van Christus die zij ervoeren.

Nieuw beeld

Een voorbeeld van een ‘nieuw’ beeld van Christus is bijvoorbeeld ‘Jesus of the People’ van Janet McKenzie. Dit is een androgyne zwarte persoonlijkheid, gehuld in een mantel en een overkleed. Het gezicht is dat van een Afro-Amerikaanse met volle lippen en een brede neus. Ze draagt een doornenkroon en heeft een halo om haar hoofd. Deze attributen representeren respectievelijk het lijden en de verheerlijking van Christus. Het schilderij heeft iets weg van een glas-in-loodraam. In het lijnenspel van het schilderij is een kruisvorm te herkennen, zij het wat impliciet. Door een afbeelding van een Afro-Amerikaanse wil McKenzie Europeanen een ander perspectief op Jezus laten zien. Zij laat zich niet meer koloniseren door grootmachten of tot een object verlagen. Marcella Althaus-Reid beweerde in 2000 dat de zwarte Christus als een obscene afbeelding werd gezien, omdat het de westerse wereld confronteerde met racisme in het afbeelden van Christus als een witte West-Europese man met golvend haar.

Met nieuwe beelden kunnen we bestaande, traditionele beelden bevragen, omkeren en tot bezinning brengen. Ik durf. Waar krijgt uw beeld een plaats?


Deze column verscheen in een speciale liturgiekrant van de Vereniging voor Vrijzinnig Protestanten. Zij roept de zondag voor Pinksteren op als dé zondag van de christelijke diversiteit waarop kerken kunnen stilstaan bij de vele verschillende manieren van geloven. Nieuwsgierig naar meer artikelen? U kunt de krant hier inzien of hier meer lezen over dit initiatief. 


Bron afbeelding: Adam Jones via Flickr.

Te gast in de moskee in Zoetermeer

20:00 25 april 2018 Adventskerk Zoetermeer

De tijd dat Nederland bestond uit liberalen, socialisten, katholieken, gereformeerden...

Lees verder

Leergang geloven in de postmoderne samenleving

28 april 2018 Dominicanenklooster Huissen

In deze leergang van DEZINNEN van acht colleges, die dit...

Lees verder