Een zoektocht naar de kracht van Vrijzinnigheid

24 juli 2017 in Geloof

Deze tropische woensdag blijkt de Kapel de perfecte koele oase voor een theemiddag over Vrijzinnigheid. Predikant Tom Rijken heeft een persoonlijk verhaal voorbereid, dat ons meeneemt door zijn afgelopen studieverlof; een verdieping in de Vrijzinnige theologie. Bovenal ging hij op zoek naar de kracht van Vrijzinnigheid.

 

Maar waar is het eigenlijk begonnen? Tom stelt dat de eerste vorm ontstond in de 4e eeuw, bij Pelagius’ opvatting dat de mens een vrije wil heeft. Dan neemt hij ons via de Anabaptisten mee naar Kant en Schleiermacher. Deze Duitse Idealisten nemen afstand van de orthodoxe opvatting waar God ‘buiten’ of ‘boven’ de wereld wordt geplaatst, en bepalen zo de vrijzinnige theologie van de 19e eeuw. ‘God is immanent, en in ieder van ons aanwezig’ verkondigen zij.

De immanentie van god is een centraal aspect van de vrijzinnige theologie. Je zou kunnen stellen dat alle mensen een aangeboren religieus gevoel bezitten, dat de basis vormt van de ware religie. Deze ware religie komt door alle godsdiensten heen tot uiting.

Door alle religies heen spreekt God, stelt Tom. De kracht van Vrijzinnigheid ligt voor hem in de compassie; in het als gelovig mens met liefde naar andere tradities kunnen kijken. Het grenzeloze eerbied voor de belijdenis van de ander, want, je kunt God gevonden hebben als je ergens anders naar onderweg bent.

“Wij kunnen God niet met het verstand kennen, maar hij is, als wij onze plicht -het goede- doen.”

God is ‘het goede’ in ieder, voor Kant en Schleiermacher, maar wat is dan dat ‘goede’? Dit blijft een zoektocht, en het antwoord is discutabel. Wat voor het kleinkind ‘goed’ is (bijvoorbeeld heerlijk met een hand door de appelmoes) blijkt niet ‘het goede’ voor opa en oma, schetst Tom.

Vanuit de zoektocht naar ‘het goede’, haalt hij de wetenschap erbij voor een interessante hersenspinsel. Oxytocine is het ‘geluksstofje’ in onze hersenen. De neurotransmitter van empathie en affectie – de liefde genoemd. Is dít dan ‘het goede’, het goddelijke, immanent aanwezig in de mens? En betekent dit dat mensen die minder oxytocine hebben, minder God hebben? … De zaal reageert aarzelend dat deze gedachte té plastisch is, en de zoektocht gaat verder.

De zoektocht naar ‘het goede’ lijkt dezelfde route als de zoektocht naar zingeving. In deze zoektocht is de kerk een oefenplaats om het leven goed te kunnen duiden. De plek waar het heilige spel wordt gespeeld en waar je met anderen zoekt naar humaniteit die God voor ogen staat in deze wereld, vertelt Tom aan de hand van het gedachtegoed van Paul Tillich. De geloofsgemeenschap is een plek waar men met andere zin-zoekers onderweg kan zijn.

“De Kapel is een plek waar we naar bezinning zoeken.”

Mensen komen een vrijzinnige gemeenschap binnen, omdat men op zoek is naar zingeving voor het leven. De Kapel brengt verschillende pilaren van ‘zin-zoekers’ bij elkaar en biedt inspiratie in meerdere aspecten. Die openheid in het samenbrengen maakt de Kapel tot een landelijk voorbeeld van hoe geloofsgemeenschappen in de 21e eeuw kunnen groeien.

Deze zomer vindt er drie keer een theemiddag plaats in de Kapel (die meestal wat luchtiger zijn dan deze- laat ik me vertellen). Zo is er in augustus een theemiddag met als thema ‘zinnenstrelend Perzië’. Monika Rietveld reisde door Iran en neemt ons mee in verhalen en foto’s.

 

 

(bron afbeeldingen: de Kapel)

Lezing: ‘De vreemde vrijheid’ met Laurens ten Kate

10:30 - 12:00 29 oktober 2017 Doopsgezinde kerk Assen

Hoe ziet vrijzinnigheid er uit in de 21e eeuw? Filosoof...

Lees verder

Lezing: Vrijzinnige reflecties over verbeelding in de 21e eeuw door Laurens ten Kate

20:00 26 september 2017 De Engel Huizen

We leven in een visuele cultuur. Beelden zijn minstens zo...

Lees verder