Willen Sterven – Paul van Tongeren

4 February 2020 in Lezing

Vorig jaar verscheen Willen sterven: Over de autonomie en het voltooide leven van de filosoof en ethicus Paul van Tongeren. In dit essay mengt de auteur zich in de uiterst actuele discussie over het autonome recht op een zelfgekozen dood.“Wie anders dan ik zelf zou het recht hebben om te beslissen over mijn leven?”

Het idee dat je dood moet mógen willen, is aan een opmars bezig. Wie zijn leven voltooid acht, moet -onder voorwaarden -uit dat leven kunnen stappen, zeggen de voorstanders in het voltooid-levendebat. Paul van Tongeren zet wijsgerige vraagtekens bij de vanzelfsprekendheid van deze gedachtegang. Hij onderwerpt de notie “autonomie” aan een nader onderzoek, evenals het begrip van de wil, dat immers een centrale rol speelt indie veronderstelde autonomie. In existentiële keuzesituaties stuit de autonomie op haar grenzen. Kun je willen niet meer te willen? De dood heft immers elk willen op. We doen alsof we iets in de hand hebben dat we níet in de hand hebben.

Paul van Tongeren is emeritus hoog-leraar wijsgerige ethiek aan de Radboud Universiteit Nijmegen, buitengewoon hoogleraar ethiek aan het Hoger Insti-tuut voor Wijsbegeerte van de KU Leuvenen geassocieerd onderzoeker van de Universiteit van Pretoria. Zijn boek Leven is een kunst (Klement 2012) won in 2013 de Socratesprijs voor het meest urgente, oorspronkelijke en prikkelende Nederlandstalige filosofie-boek.