Ik en jij: ontmoeting met Levinas en Buber – Bart Wallet

11 oktober 2018 in Filosofisch café

Ben jij verantwoordelijk voor het geluk van een ander? Zijn de social media een aanvaardbare vervanging van de fysieke ontmoeting met de ander? Is het zinvol onderscheid te maken tussen politieke vluchtingen en economische vluchtelingen? Waarom wordt een ruzie in de familie bijna altijd als heftig of emotioneel ervaren? Is het hebben van vrienden en kennissen een voorwaarde voor een gelukkig leven?

Er zijn talloze mystieke ervaringen; is dat (legitieme) verbeelding, een psychische afwijking of moet je dat toeschrijven aan een goddelijke inspiratie? Is je religieuze overtuiging grotendeels bepaald door de wieg waarin je geboren bent? Heeft bidden zin? Voor wie, voor jezelf of voor wie je bidt? En hoe ervaar je dan die Ander tot wie je spreekt? In Kampen vinden enkele filosofiebijeenkomsten plaats, waaronder over ‘ontmoeting’ met Levinas en Buber.

Ik en jij; ontmoeting met Levinas en Buber – Donderdag 11 oktober 2018
Twee Joodse denkers hebben een aanzienlijke invloed gehad op de mens in de ontmoeting met de ander: Immanuel Levinas en Martin Buber. Levinas is met name geïnspireerd door de oudtestamentische profeten die de mens wezen op de persoonlijke verantwoordelijkheid van de ene mens tegenover de ander. De blik van de ander nodigt uit tot spreken en tot het luisteren naar die ander. Dat verdringt geweld en nodigt uit tot dialoog. Het is een houding van “Respect, wederzijdse eerbied, van antwoord in de taal, van verantwoordelijkheid in de daad. Eerbied is een relatie tussen gelijken. Er is een ‘wij’ ontstaan. Het gezicht komt op bezoek, telkens anders”, zegt Levinas. De aanwezigheid van het gezicht roept mijn verantwoordelijkheid op. Niemand kan mij vervangen, niemand anders dan ik kan verantwoordelijk zijn.

Bij Buber gaat het om de bewustwording en het bewustzijn van het Ik. Zijn bekendste boek heet dan ook “Ik en jij”. Buber zegt “In den beginne is de relatie”. Het begint al met het kind in de moederschoot, de verbondenheid, de lijfelijke wisselwerking. Na de geboorte ontwikkelt zich het zelfbewustzijn, het “jij” wordt “ik”. Dat “ik” gaat dan relaties aan met de dingen in de wereld. Buber noemt daarbij twee relaties die de mens aangaat, de Ik-Jij-relatie en de Ik-Het (of Ik-Hij of Ik-Zij) relatie. Waar het “Jij” aan bod komt is er de persoonlijke relatie, daar is het subject; waar het Ik zich verhoudt tot een “Het/Hij/Zij” is er een objectieve ervaring met de wereld. De Jij-wereld kan vaak veranderen in een Het-wereld, maar dat is wederkerig. Er is een wisselwerking. Het gevaar dreigt, aldus Buber en de tijd heeft hem gelijk gegeven, dat door alle technologische ontwikkelingen de Het-wereld toeneemt en de Jij-wereld vermindert. Buber stelt dat de Jij-wereld de enige menselijke relatiekracht is, waardoor de mens “in de geest” (het antwoord van de mens aan “jij”) kan leven. Wie de geest afzweert heeft het leven afgezworen. De mens schikt zich in een wereld van objecten en bezwijkt ervoor. Waar de levende relatieprocessen verstarren tot een Het-wereld sterft de verbinding met het “Jij”.

Bart Wallet studeerde theologie. Tijdens zijn studie merkte hij dat hij een grote belangstelling kreeg voor de filosofie. Met name de existentiefilosofen hebben zijn interesse. Belangrijke denkers zoals Soren Kierkegaard, Jean-Paul Sartre, Friedriech Nietsche, Hannah Arend en Roger Scruton. Ook de klassieken bevallen hem erg goed: Plato, Socrates en Aristoteles. 

De filosofie-bijeenkomsten vinden plaats op 11 oktober 2018, 13 december 2018, 14 februari 2019 en 11 april 2019. Meer weten? Mail naar: secr.vvvkampen.nop@gmail.com of klik hier!

Bron afbeelding: Wikipedia / Bracha L. Ettinger

Gerelateerde evenementen


Tomáš Halík in Nederland

4 maart 2019

De Tsjechische theoloog en filosoof Tomáš Halík liet zich tijdens...

Geen idee – Jan Warndorff

19:45 27 februari 2019 Remonstrantse kerk - Haarlem

De populariteit van levenskunst en mindfulness laat zien dat steeds meer mensen...

Aardse mystiek – Arnold Ziegelaar

20:00 - 22:00 30 januari 2019 Utrechts Stedelijk Gymnasium - Utrecht

Aardse mystiek is een hedendaagse vorm van religiositeit die niet...

Als de Liefde voorbij is – Jan Drost

19:45 29 januari 2019 Remonstrantse kerk - Haarlem

Wat als je geliefde jou van het ene op het...