Jezus, een mensenleven. Een geschiedenis van een mens onder de mensen.

30 januari 2018 in Boeken

Er is weinig over Jezus bekend. Buiten de Bijbel nauwelijks. We moeten het hebben van de Bijbel zelf. De vier evangeliën geven een aardig beeld van zijn persoon, vooral van zijn woorden en daden, maar het is wel gekleurde informatie. 

Elke evangelieschrijver geeft namelijk een eigen duiding of interpretatie. We hebben dus niet al te veel bronmateriaal. Toch is het Dr. Cees den Heyer gelukt om meer dan 600 pagina’s over deze Jezus te schrijven. Je handen worden moe van het vasthouden van zo’n dikke pil, maar je geest wordt verlicht bij het lezen van ‘Jezus, een mensenleven- een geschiedenis van een mens onder de mensen’. Het is een imponerend verslag van een tocht door de voor- en nageschiedenis rondom deze timmermanszoon uit Nazareth. Den Heyer benadert de vraag wie Jezus was zonder vooringenomenheid of dogmatische vooronderstellingen. Ik heb eerlijk gezegd niet alles gelezen. Het is meer een boek dat je bij tijd en wijle ter hand neemt, want er staat veel in. Het is ook een soort naslagwerk. De inhoudsopgave is zo opgezet dat je snel vindt wat je nodig hebt.

“De schrijver vindt dat we de vier evangeliën niet kunnen benaderen als wetenschappelijk verantwoorde biografie van Jezus”

De start ligt in de voorgeschiedenis. Jezus komt niet uit de lucht vallen maar heeft joodse ouders. En het voorgeslacht bestaat uit mensen die een grote rol speelden in het eerste/oude Testament. Het doet goed om het verhaal over en van Jezus te benaderen van ‘achteren’, zoals ooit H.Berkhof in zijn Christelijk Geloof schreef, vanuit de lijn van de geschiedenis en dan met name vanuit de Joodse traditie. Alleen zo doen we recht aan het Jezus-verhaal. En vervolgens komt Den Heyer bij de enige bronnen die er zijn over Jezus, de vier evangeliën. En dan wordt het nog interessanter, want in de Bijbel vinden we een veelheid aan benaderingen van Jezus.

Den Heyer wijdt vele hoofdstukken over de verschillen tussen Marcus, Mattheus en Lucas en Johannes. De schrijver vindt dat we de vier evangeliën niet kunnen benaderen als wetenschappelijk verantwoorde biografie van Jezus. Onze kennis is beperkt. Het zijn getuigenissen en wel heel divers. Je ontdekt aan het begin van het boek al waar het Den Heyer om gaat: om te laten zien dat Jezus vele gezichten heeft. Die conclusie komt sterk naar voren in de vele hoofdstukken die volgen waar de schrijver laat zien hoe Jezus doorwerkt in de geschiedenis en in de harten van mensen.

Luther, Erasmus en Albert Schweitzer

Het is de benadering die Berkhof ‘van voren uit’ noemde: hoe Jezus uitwerkt in de loop der tijden. Fascinerend is de kennis die Den Heyer dan tentoonspreidt. Het gaat onder andere over het debat op het concilie van Nicea, over hoe Jezus gezicht krijgt in Noord-Afrika, in de regio van het Midden-Oosten (Syrië) en in het Noordwesten van Europa. En het verhaal over Jezus gaat verder, ook via mensen als Luther en Erasmus, later door mensen als bijvoorbeeld Albert Schweitzer. Den Heyer is duidelijk een leerling van hem: we kunnen Jezus niet annexeren!

“Je handen worden moe van het vasthouden van zo’n dikke pil, maar je geest wordt verlicht bij het lezen van de titel”

Soms raak je in al die hoofdstukken even de draad kwijt, maar het boek leest als een roman. En je weet wel een beetje hoe het afloopt, maar je wilt mee in de gedachtegangen van de schrijver. Zeker als De Heyer in het slot van het boek schrijft over de vondsten in Nag Hammadi en Qumran. Werpen die gevonden geschriften een nieuw licht op de figuur van Jezus? Wellicht, zegt de schrijver. Maar nieuwe bronnen laten vooral zien hoe complex de tijd van Jezus was of belichten één aspect van wat we eerder al ontdekte uit de Bijbel. Alles bijeen laat het ons zien dat er zoveel kanten zitten aan die tijd, dus ook aan de figuur van Jezus. Maar duidelijk is wel dit: de ‘zoon van God’ is een mens van vlees en bloed. Niets menselijks is hem vreemd. Een mens onder de mensen. En in de loop der tijden heeft Jezus vele gedaanten gekregen.

Mens onder de mensen

Den Heyer (1942) heeft al veel eerder in zijn loopbaan als Hoogleraar Nieuwe Testament en Bijbelse Theologie aan de Theologische Universiteit Kampen afscheid genomen van allerlei zogenaamde christologische interpretaties en dogma’s als de verzoeningsleer, de twee-naturenleer of de heilige drie-eenheid. ‘Jezus was geen godenzoon en al helemaal geen God’. De ondertitel zegt het al: Jezus was een mens onder de mensen. En de illustratie (van Caravaggio) op de omslag spreekt ook boekdelen over het geheim dat ook Den Heyer hooghoudt: het moment waarop Jezus het brood deelt met de Emmaüsgangers. Een vreemdeling loopt mee en bij het breken en delen van het brood wordt hij herkend: ‘een boeiend mens die (….)tegen de stroom in vrede en liefde nastreefde’.  Dat is een boodschap om mee verder te leven, ook na lezing van 2000 jaar bijbel- en kerkgeschiedenis.


Jezus, een mensenleven- een geschiedenis van een mens onder de mensen*
Auteur: Cees den Heyer
Uitgeverij: Uitgeverij van Warven
Nederlandstalig, 606 pagina’s
ISBN: 9789492421395
Prijs: €32,50

 


Jos van Oord is theoloog en predikant. Vanuit zijn jarenlange betrokkenheid bij cultuur, welzijn, zorg en spiritualiteit is hij inzetbaar op velerlei gebied. Zijn hart gaat als eerste uit naar het ‘vertalen’ van Bijbelse verhalen naar de vragen van vandaag.


*Dit artikel bevat (een) gesponsorde link(s), klik hier voor onze disclaimer.

Bron afbeelding: Caravaggio via Wiki

Maria Magdalena, Lady of Glastonbury en Iona

15:00 21 oktober 2018

Daniëlle van Dijk komt opnieuw naar Lochem, na haar goed...

Lees verder

Kwetsbaarheid – Christa Anbeek en Rob Compaijen

19.30 - 21.00 25 oktober 2018

We zijn niet van onszelf maar van elkaar, stelt theoloog...

Lees verder

Inspiratiefestival 2018

14:00 - 16:00 26 oktober 2018 - 28 oktober 2018

Ben je geīnteresseerd in geloof, betrokken bij een kerk of...

Lees verder

Geloven in beweging

14:00 - 16:00 26 oktober 2018 - 28 oktober 2018

Voor iedereen die geïnteresseerd is in geloof, betrokken is bij...

Lees verder