Leesfragment: Een weg van dagen. Bijbel, bezinning, poëzie van Huub Oosterhuis

28 december 2017 in Boeken

Als geen ander heeft Huub Oosterhuis de veranderingen binnen het geloof in de afgelopen vijftig jaar aan den lijve ervaren, maar ook verwoord en daardoor mede bepaald. Zijn werk is in theologisch en liturgisch opzicht vernieuwend, omvat diverse genres, zowel binnen- als buitenkerkelijk en is altijd doordrenkt van mededogen voor de ander en van maatschappelijk engagement.

Uit een hoeveelheid teksten die meer dan een halve eeuw omspannen, van gedichten en psalmen tot preken en verhalen, maakte filosofe en schrijfster Elte Rauch een verrassende selectie. Een weg van dagen is een lees- en bladerboek waarin de lezer zich kan onderdompelen, om zo geïnspireerd met eigen vragen aan de slag te gaan. Lees hieronder een leesfragment.


maandag 

Waar je staat 

En dan waar je staat gaat het open.

De tronen smelten, de kampementen liggen verlaten, de berg
is gegaan in de zee.

Een hand zwaait,
een jongen waadt door de wolken, springt over wolken, hij zoekt je:

Doe open, mijn adem, mijn liedje, Mijn vuren. 

Als een steentje
over het water scherend als een stem uit de wolken:

Doe open mijn liefde. 

En waar je staat, op een vlammend plankier, in het oog van de afgrond,
of aan de overzij van het machtigste water zing je hier ben ik

en je gaat open.


dinsdag 

‘Ik koop ze voor geld, de minsten, voor een paar schoenen, de armen. Daarom wankelt de aarde.’

Amos 

Jezelf ontmoeten is een sleutelwoord in de hedendaagse spiritualiteit. De schrijvers van de Bijbelse boeken zijn geen hedendaagse psychologen, ik- deskundigen, relatietherapeuten – het zijn profetische journalisten die de wereld beschrijven en analyseren en zeggen; jullie, jij en jij beroven de armen, verschoppen de vreemdelingen – daarom wankelt de aarde. Jullie, jij en jij, zie je niet wat je doet: het land stelen van die er wonen en werken hun grond leegzuigen, meedoen aan uitbuiting, onrecht – de heersende chaos in stand houden, je eigen belang veilig stellen, ieder voor zich – daarom wankelt de aarde.

De profetische bijbelse journalisten en geschiedschrijvers kijken naar deze wereld met de ogen van de slachtoffers, en vragen jou in de geest van de god in den beginne, die wandelen gingen in de tuin: ‘Mens waar ben je, waar sta je, wat doe je met je leven?’ En als je die vraag gesteld wordt, dan kom je jezelf tegen – dat is net iets anders dan jezelf ontmoeten.

Jezelf tegenkomen betekent in hedendaagse taal: schrikken van jezelf, en je schamen. Doe ik zo, ben ik zo dat ik een ander laat barsten? En dan kan er een ik-ontmoeting volgen, ook wel een ‘gewetensonderzoek ‘ genoemd.


woensdag 

Gij, gij peilt mijn hart, gij doorgrondt mij. Gij weet mijn gaan en mijn staan.
Gij kent mijn gedachten van verre
Mijn reizen en trekken, mijn rusten.

‘Jezelf ontmoeten’: dat zijn woorden voor een diep, oeroud verlangen. Gedichten, poëzie, toneelstukken worden geschreven om mensen zichzelf te laten ontmoeten. ‘Ik ben een uime een mo een mist van toneelhaar’, zegt een gedicht van de grote dichter en schilder Lucebert. Ik herkende mezelf, mijn nietigheid, mijn ijdelheid en mijn maskerades in die tekst.

Lees poëzie. De gedichten van Ida Gerhardt, om je eigen kwetsbaarheid en liefdeskracht te herkennen, te ontmoeten. En lees maar gerust de psalmen, waar gezongen wordt hoe nietig en groot je bent – ‘gij hebt mij geweven in de schoot van mijn moeder, ik wil U bedanken daarvoor, dat Gij mij ontzagwekkend gemaakt hebt’. En lees de grote visioenen – dat hele grote waarmee het bijbelse Verhaal eindigt, over een nieuwe aarde-wereldstad, neerdalend uit de hemel. Daarin ontmoet je je diepste zuiverste verlangen, je meest eigen-zelveloze-zelf dat verlangt naar een bezield verband met alle levenden.

En de dood zal niet meer zijn, geen kermen meer, maar alle dingen nieuw. Deze aarde, alles voor allen.


donderdag 

Gij die gesproken hebt tot Israël door Mozes en de profeten
ons hebt Gij deelgenoten gemaakt door Jezus uw dienstknecht. Open dan nu ons hart.

Open de woorden die geschreven staan. Doe lichten ver ons uw Aangezicht.

In het bijbelse geloofsverhaal staat geschreven, in beelden en gelijkenissen, in Oud Oosterse poëtische taal, dat de God van Abraham, Izaäk en Jakob, die van Israël, die van Jezus, ‘boven’ is, hoog – boven, ‘in de hemel’ –, dat hij ‘vanuit de hemel zie de kinderen van Adam’; dat hij, daarboven, hoort het schreeuwen van mensen in nood; uit de diepte stijgt het op naar hem, dan weet hij weer wie het zijn die daar schreeuwen, en hij wordt beogen, en daalt af.

Om te bevrijden daalt hij af; sprekend, roepend: gezien heb ik jullie ellende, gehoord heb ik jullie noodkreet. Hij roept een mens bij zijn naam, Mozes, en stuurt hem om verdrukten te doen gaan in vrijheid. Ik kan niet, stamelt Mozes, ik stotter maar wat, ik kan niet spreken – ‘Ik zal zijn bij jouw mond’, zegt God.

In een wereld van stom toeval en zwijgend noodlot, baant deze ‘sprekende God’ zich een weg, dwars door spraakverwarring, gekrakeel en dodelijk zwijgen heen, en slaat zijn tent op en woont in mensentaal. Van zijn hooggebergte Sinaï daalt hij af in tien woorden – gij zult niet, gij zult, niet moorden maar doen even, niet stelen maar recht doen, niet buiten voor noodlot en recht van de sterkste, maar neerknielen bij de slachtoffers van rampen en onrecht. En sindsdien zijn die woorden op aarde; worden meegedragen door woestijnen en in ballingschap.

Ze worden Thora genoemd, levensonderricht, wijsheid die voorziet, voorkómende liefde, voorzienige woorden tot op vandaag in de geschiedenis aanwezig als beginselen, oorsprongen van inzicht, inspiratie, bemoediging, weerwoorden, tegenspraak, beroep op verantwoordelijkheid.

 


Een weg van dagen. Bijbel, bezinning, poëzie. 
Auteur: Huub Oosterhuis (gekozen door Elte Rauch)
Uitgever: Van Gennep
Nederlandstalig, 352 pagina’s
ISBN: 9789461644619
Prijs: € 19,90

 


 

Te gast in de moskee in Zoetermeer

20:00 25 april 2018 Adventskerk Zoetermeer

De tijd dat Nederland bestond uit liberalen, socialisten, katholieken, gereformeerden...

Lees verder

Leergang geloven in de postmoderne samenleving

28 april 2018 Dominicanenklooster Huissen

In deze leergang van DEZINNEN van acht colleges, die dit...

Lees verder

Het Nieuwe Testament nader bestudeerd

19:30 - 20:30 18 juni 2018 De Levensbron Kampen

In gebouw De Levensbron in Kampen behandelt Anneke van der...

Lees verder